Erewoord trekt aandacht in podcast & recensies

Het nieuwe jaar is begonnen met veel aandacht voor ‘Erewoord’. Na het opvallende interview over ‘populisme’ in dagblad de Stentor, trekt het boek aandacht op verschillende fronten.

FilosofieMagazine

FilosofieMagazine recenseerde het boek in het jongste nummer buitengewoon positief en heeft de betekenis van het boek in de kop van de recensie willen verwoorden: ‘Een morele ambtenaar scheelt levens’.

Ministerie van OC&W

De directeur kennis van de Onderwijsinspectie, Matthijs van den Berg, deelde op zijn veelgelezen LinkedIn-pagina een bondige ‘leeswijzer’ van Erewoord en noemt het een ‘indrukwekkend boek’ dat ‘aan het denken zet’.

📗 Tijdens het kerstreces las ik het indrukwekkende boek ‘Erewoord’ vanErik Pool. Het boek zet aan tot denken, tot twijfelen. En dat is belangrijk, want ‘wie denkt alles te weten, zet nergens meer vraagtekens bij.’ Ik herken me zeer in zijn omschrijving van wat het betekent en wat je motiveert om als ambtenaar voor de publieke zaak te mogen werken:

📗 ‘Politiek, bestuur en ambtenarij hebben de eervolle taak het goede leven van burgers, verblijvers en passanten te bevorderen en het te faciliteren. Het is geweldig daaraan bij te dragen. Het raakt voor mij persoonlijk de kern van een zinvol leven. Werk aan de publieke zaak biedt me de kans mijn eigen, kleine inspanningen te verbinden aan een groter geheel, een breder verband, aan een historische context.’

📖 ‘Dit is mijns inziens het scharnierpunt in het lerend vermogen van de overheid: de overgang van informatie en kennis naar wijsheid en goed handelen. Lukt het om dat wat allemaal wordt gezien en geweten, gewogen en beoordeeld, om te zetten in daden van goed bestuur?’

📖 ‘Als het lukt morele arbeid in te bouwen in de reguliere werkpatronen, beslisprocessen en werkplanningen van overheidsorganisaties, slaan we robuuste ankerpunten in het massieve, voor sommigen onbedwingbare gebergte van de rechtsstaat.’

📖 ‘Omdat we de afgelopen jaren hebben gezien dat de overheid soms, onbedoeld, niet handelde volgens het rechtsstatelijke kader, is het cruciaal dat mensen binnen de overheid complexe vraagstukken in dialoog onderzoeken, met als uitkomst dat het handelen van de overheid voldoet aan een gedeeld moreel kompas, een gedeeld maatgevoel dat is gegrond in rechtsstatelijkheid.’

📖 ‘Het moreel kompas moet op het noorden zijn afgestemd, maar waar ligt dat vandaag de dag? Algemeen geaccepteerde autoriteit, bijvoorbeeld vanuit religie of politieke stroming, is verdwenen. Het is mede daarom de opgave het rechtsstatelijk besef en het morele oordeel in ambtelijke diensten meer geobjectiveerd op te bouwen als remedie tegen willekeur en toeval, ter bevordering van betrouwbaarheid en rechtsgelijkheid.’

📗 ‘Er is maar één uitweg als ambtenaren in moreel zwaar weer terechtkomen: bij eenvoudige vragen de beginselen en de regels er nog eens op nalezen en bij collega’s checken of de analyse klopt, en bij complexere of ongewisse kwesties een moreel beraad beleggen (of een hele serie ethische reflectietechnieken opzetten) om te komen tot een goed onderbouwd en ‘geobjectiveerd’ moreel oordeel.’

📗 ‘Als de goede krachten de handen ineenslaan voor een sterke ambtelijke beroepsethiek, mogen we rekenen op een lerende overheid die zich ten dienste van burgers en verblijvers volmondig en ruimhartig blijft inzetten voor een gezamenlijk goed leven. Dat is in alle eenvoud de moraal van mijn verhaal.’

Ministeries van EZK & KGG & LVVN

Na een werksessie vorig jaar, schreef Nurulla Gerdan – voorzitter van het Kleurrijk Netwerk van de ministeries EZK & KGG & LVVN – in een recensie over het boek ‘dat Erewoord mij meer raakte dan verwacht’ en ‘dwingt na te denken over waarheid, loyaliteit en verantwoordelijkheid in het ambtelijke werk.’ Het boek is ‘verplichte kost voor iedereen die in of rond de overheid werkt’.

Boekrecensie Erewoord van Erik Pool, met persoonlijke reflecties
Nurullah Gerdan | LinkedIn 19 dec 2025:

“Door de jaren heen werd mijn vertrouwen in de democratische rechtsstaat steeds verder aangetast. Daarmee ook mijn beeld van de rol van ambtenaren. Er wordt veel over de rol van ambtenaren gesproken, zo ook over die van mijn eigen ministerie (LVVN). Maar het kost moeite om als ambtenaren onderling de juiste setting, methoden, woorden en ‘ruimte’ te vinden om goede en open gesprekken te voeren. Laat staan een goed weerwoord te bieden aan de ‘buitenwereld’. Dit boek komt daarom als een geschenk voor alle ambtenaren. Eindelijk hebben we woorden, kaders en gereedschappen om de ethische aspecten van ons beroep zelf vorm te geven.

Wat voor boek is dit eigenlijk?

Erewoord is een zakboek over ethiek voor ambtenaren dat dieper ingaat op de morele uitdagingen van ambtelijk werk in de hedendaagse Nederlandse context. Auteur Erik Pool plaatst de ethiek van ambtenaren centraal in een tijd van kritiek, maatschappelijke onrust en rechtsstatelijke spanningen.

Het boek behandelt de vraag hoe ambtenaren ethisch verantwoorde prestaties kunnen leveren in situaties waarin ze onder druk staan, bijvoorbeeld door publieke kritiek zoals rond het toeslagenschandaal. Hierbij stelt Pool dat ambtenaren niet zomaar ‘neutraal’ uitvoerders zijn, maar actieve morele actoren die voortdurend moeten reflecteren op hun keuzes en handelen.

Een centraal thema is dat ambtenaren morele standaarden nodig hebben om de morele grenzen van de rechtsstaat zelf te kunnen bepalen en dat dit werk geen bijzaak maar een kernonderdeel van hun professionele rol zou moeten zijn. Pool beschouwt dit als een “gewetensvolle verzetsdaad” tegen een cultuur waarin ambtelijke ethiek te weinig ruimte krijgt.”

Boekhandel Van der Velde, Zwolle | Signeersessie

Voor wie over het werk van ambtenaren en het functioneren van overheid wil praten, kan zaterdag 24 januari terecht bij Boekhandel Van der Velden, In de Broeren, in Zwolle. Daar is Erik Pool vanaf 14 uur aanwezig voor een gesprek en het signeren van zijn boek.