Op het jaarlijkse event van het rijksprogramma ‘Dialoog & Ethiek’ mag ik op 23 maart 2026 in Utrecht werken met vijftig rijksambtenaren aan het thema ‘Verhalen en macht’. Na een inleiding op basis van mijn boek ‘Macht en moed – ambtelijk vakmanschap en de kunst van het tegenspreken’ (2021) gaan we aan het werk met concrete casuïstiek. In kleine gespreksgroepen komen concrete voorbeelden op tafel uit de ambtelijke praktijk. Daarmee onderzoeken we op welke manier onze samenleving, de overheid en het eigen ambtelijke werk een dominante invloed hebben op het denken van mensen. Dat is een cruciale vraag voor professionals die een communicatiefunctie hebben, zoals voorlichters, woordvoerders, communicatie-adviseurs en social marketeers.

 

De overheid heeft macht en zet die macht in door te sturen op het dominante ‘verhaal’ waarbinnen ons doen en laten zich ‘behoort’ te begeven. De overheid stuurt op de vraag:

 

Met deze vijf discourmiddelen (Thematiek, Taal, Timing, Techniek, Trucage) dringen niet alleen de grote bedrijven (zoals de big-tech) maar ook grote bureaucratieën en overheidsdiensten een bepaald beeld van de werkelijkheid op. Dat is het beeld dat aansluit bij hoe deze organisaties zelf denken en doen. Maar mensen denken en doen in hun eigen levens vaak iets anders, of zouden dat graag op hun eigen manier doen maar krijgen daar vaak niet voldoende de ruimte voor. Door met ambtenaren de eigen werkpraktijken te onderzoeken aan de hand van de 5T’s krijgen we dat mechanisme beter door. En begrijpen we beter wat ‘ambtelijke macht’ inhoudt. En hoe de communicatiemacht van de overheid doorwerkt. En kunnen we de vraag stellen die altijd gesteld moet worden: doen we als ambtenaren de goede dingen en bereiken we het goede voor de samenleving, onze broodheer?

 

Uit het boek ‘Macht en moed’ komt de volgende inleiding, die uitgebreid beschrijft in welke context we de zogeheten ‘discoursmacht’ van de overheid moeten duiden.
Tik hieronder en de inleiding opent als PDF in een nieuw venster.